Toniemy w bagnie żenady i afer. Dokąd zmierza reprezentacja Polski pod wodzą PZPN?

18 sierpnia 2021 roku to data, która na stałe zapisała się w historii Polskiego Związku Piłki Nożnej. Tego dnia Cezary Kulesza zastąpił na stanowisku prezesa PZPN Zbigniewa Bońka, za którego kadencji reprezentacja Polski osiągnęła największy sukces w XXI wieku, jakim był awans do ćwierćfinału Euro 2016 we Francji.
Afery, zmienianie trenerów i róznych taktyk, a efekty takie same
Przez te pięć lat rządów Kuleszy federacja stała się jednak powszechnym pośmiewiskiem. Różnorodne skandale jak chociażby: afery premiowe czy alkoholowe, oraz tak zwani „baronowie”, którzy trzymają się stołków w strukturach PZPN za wszelką cenę, pomimo braku jakichkolwiek konstruktywnych efektów dla dobra polskiego futbolu, ugruntowały ten niekorzystny wizerunek. Do tego należy dodać zmienianie selekcjonerów jak rękawiczki. Wszystko wskazuje na to, że po wtorkowym meczu ze Szwecją we Wrocławiu prezes Kulesza zwolni Jana Urbana i będzie miał okazję już po raz kolejnym (tym razem piąty) wybrać nowego opiekuna kadry.
Gdyby spojrzeć na rodzimą piłkę klubową, nietrudno zauważyć, że przewodniczącym Kolegium Sędziów PZPN jest Marcin Szulc. Osoba, która nigdy nie powinna znaleźć się na tak eksponowanym stanowisku. Pod jego wodzą arbitrzy w meczach PKO BP Ekstraklasy są w każdym kolejce krytykowani za kuriozalne pomyłki, które w połowie przypadków wypaczają ostateczne rezultaty spotkań ligowych.
Skupmy się jednak na wyborach Kuleszy w kwestii selekcjonerów reprezentacji. Pierwszym z nich był jeszcze za kadencji Zbigniewa Bońka czyli Portugalczyk – Paulo Sousa. Dziś kibice po latach wspominają go głównie przez pryzmat tego, że w grudniu 2021 roku postanowił zerwać umowę w trybie natychmiastowym wabiący go lukratywną ofertą z brazylijskiego Flamengo. Potrafił on co prawda zremisować w starciach z potęgami pokroju Anglii czy Hiszpanii, a jego styl gry ofensywny momentami mógł się podobać, jednak w defensywie panował totalny chaos. Skutkowało to bolesnymi porażkami ze Słowacją oraz Szwecją, odpadnięciem z fazy grupowej przełożonego z powodu pandemii COVID-19 Euro 2020, a także koniecznością gry w barażach o MŚ 2022 po listopadowej porażce z Węgrami na PGE Narodowym.
Pod koniec stycznia 2022 roku stery przejął Czesław Michniewicz. Jego kluczową misją było wywalczenie awansu na mundial w Katarze i cel ten został zrealizowany. Na samym turnieju, w grupie z Meksykiem, Arabią Saudyjską i Argentyną, Biało-Czerwoni przełamali 36-letnią niemoc i po raz pierwszy od złotych lat 1986 wyszli z grupy. Mimo że styl gry drużyny bywał trudny do przełknięcia dla postronnego obserwatora, najważniejsze zadanie zostało wykonane. O zwolnieniu Michniewicza przesądziła jednak głośna afera premiowa, która przez wiele tygodni dominuje w krajowych mediach sportowych. Zmieniające się tłumaczenia samego szkoleniowca sprawiły, że Cezary Kulesza ostatecznie zrezygnował z przedłużenia wygasającego z końcem grudnia 2022 roku kontraktu.
Kolejnym wyborem okazał się Fernando Santos. Portugalczyk sprytnie naciągnął prezesa, bazując w swoim CV na mistrzostwie Europy wywalczonym z Portugalią podczas wspomnianego w tekście juz Euro 2016. Nie dość, że inkarnował astronomiczne gażę, to sprawiał wrażenie człowieka całkowicie niezainteresowanego pracą. Oprócz wypalenia niezliczonej liczby paczek papierosów, lekceważenia własnego wizerunku i specyficznych min na konferencjach prasowych, zapisał się w pamięci kompromitującymi porażkami w Pradze, Kiszynowie oraz Tiranie (odpowiednio z Czechami, Mołdawią i Albanią), co po zaledwie pół roku skutkowało natychmiastowym rozwiązaniem umowy.
Następnie szansę otrzymał dobrze znany Kuleszy ze wspólnej pracy w Jagiellonii Białystok – Michał Probierz. Udało mu się uratować to, co w eliminacjach Euro 2024 zaniedbał Santos. Po dramatycznych barażach i rzutach karnych wygranych na wyjeździe w Cardiff z Walią wywalczył awans na czempionat europejski w Niemczech. Na samym turnieju Polacy jako pierwsi pożegnali się z imprezą w dosyć ciężkiej grupie z Holandią, Austrią i Francją, ale Probierz otrzymał od Kuleszy kredyt zaufania na Ligę Narodów (dywizja A) oraz eliminacje do MŚ 2026. Wtedy jednak wszystko legło w gruzach. Porażka 1:2 ze Szkocją na Stadionie Narodowym przypieczętowała spadek do dywizji B, a odsunięcie od roli kapitana Roberta Lewandowskiego, po którym doszło do otwartego konfliktu, co efektem była przegrana w Helsinkach z Finlandią (1:2) skłoniły Probierza do opuszczenia tonącego okrętu.
Wtedy pojawił się Jan Urban, który początkowo cieszył się ogromnym poparciem trybun, ponieważ wyraźnie poprawił atmosferę w drużynie narodowej. W debiucie zremisował na wyjeździe z Holandią i w dobrym stylu pokonał na Stadionie Śląskim w Chorzowie Finlandię 3:1. Niestety, w najważniejszym meczu jego kadencji finale baraży ze Szwecją w Sztokholmie przegraliśmy 2:3. Pomimo olbrzymiego zaangażowania, naiwne błędy w formacji defensywnej zemściły się ze zdwojoną siłą i to podopieczni Grahama Pottera pojechali na mundial w 2026 roku, podczas gdy my oglądaliśmy go przed telewizorami. Kilka dni po tej konfrontacji polskie media obiegła tragiczna wiadomość o nagłej śmierci asystenta selekcjonera – Jacka Magiery. Od tamtego momentu gra kadry i rezultaty całkowicie się załamały. W siedmiu kolejnych spotkaniach, wliczając sparingi z Ukrainą i Nigerią, Biało-Czerwonych aż czterokrotnie poznała gorycz porażki.
Jedynym jasnym punktem w tamtym okresie było październikowe zwycięstwo 6:0 nad Rumunią na PGE Narodowym, choć gdyby nie czerwona kartka dla gości już w 22. minucie, spotkanie mogło potoczyć się zupełnie inaczej, gdyż do tego momentu rumuńscy zawodnicy dominowali i zmuszali Marcina Bułkę do interwencji. Z kolei wczorajsza porażka w Bukareszcie 1:2 stanowi ostateczny dowód na to, że dalsza praca Jana Urbana na tym stanowisku nie ma już racji bytu, a wtorkowy pojedynek ze Szwecją będzie jego jeżeli nic zmieni się po drodze pożegnaniem z reprezentacją.
Już za kilka dni ruszy zapewne kolejna karuzela nazwisk z potencjalnymi następcami. W ostatnim czasie w mediach przewijają się kandydatury niedawno zwolnionego z włoskiego Udinese – Kosty Runjaicia oraz obecnego trenera Górnika Zabrze – Michala Gasparika. Niezależnie jednak od tego, kto finalnie przejmie stery, głównym winowajcą obecnego kryzysu pozostaje Cezary Kulesza, który dawno powinien podać się do dymisji. W przeciwnym razie kadra z każdym kolejnym zgrupowaniem będzie zmierzać w kierunku rywalizacji (co jest bardzo bliskie) w dywizji C z drużynami pokroju: San Marino, Armenii czy Wysp Owczych.
Do tego zapewniliśmy sobie już losowanie z trzeciego koszyka w eliminacjach do Euro 2028. Patrząc na naszą grę, to szansę na znalezienie się w tym turnieju będzie totalną niespodzianką. Samo losowanie odbędzie się 6 grudnia w Belfaście i do turnieju awansują bezpośrednio: zwycięzcy grup oraz 8 najlepszych drużyn z drugich miejsc. Pozostałe miejsca zostaną przyznane w barażach pomiędzy pozostałymi drużynami z 2 miejsc oraz najlepszymi zwycięzcami grup Ligi Narodów 2026/27.
Warto również pochylić się nad postacią głównego analityka reprezentacji – Huberta Małowiejskiego, który piastuje tę funkcję nieprzerwanie od października 2009 roku – czyli już od 17 lat. W tym czasie przez kadrę przewinęło się dziewięciu różnych selekcjonerów. Pojawia się zasadne pytanie, czy nie nadszedł czas na przewietrzenie również tego gabinetu, ponieważ sposób rozpracowywania przeciwników bywa tak naiwny, że zwykły fan futbolu poradziłby sobie z tym zadaniem równie dobrze, jeśli nie lepiej. Sytuację pogarsza fakt, że za stałe fragmenty gry odpowiada… trener bramkarzy, co wywołuje jedynie bezradne kręcenie głowami. Obecnie jedynym ratunkiem jest przeprowadzenie radykalnego resetu w strukturach PZPN i odcięcie od koryta osób, które przez lata wsławiły się jedynie skandalami i pozorowaniem aktywności, czego bolesne owoce obserwowaliśmy w sobotni wieczór w stolicy Rumunii.